Senolių išminties perlai visiems gyvenimo atvejams

Ar žinote, kodėl negalima valgyti prie šulinio einant? O kaip gyvatė gali padėti susirasti mylimąjį? Kokia nelaimė nutiks, jei vaikščiosite tik vienu batu avėdamas? Prieš beveik du šimtmečius gyvenę žmonės žinojo atsakymus ir jų išmintis iki mūsų dienų išliko.

Štai kokie išminties perlai ir pamokymai mus pasiekė iš XIX amžiaus. Juos ateities kartoms paliko Anykščių krašto žmonės, kurių žodžiai plunksna ant popieriaus užrašyti, iki šiol saugomi Vilniaus universiteto bibliotekos Rankraščių skyriuje (kalba, žinoma, netaisyta):

Kyj gegutias pirma roz uzkukoja, kad turi pinigu ar kakalwiek tyj wisu wieku turiesi.

Kaj iszeina moteriszkia su bałtu skarialu ir szyksznasparnis intsisupa taj rejkia nunieszti skruzdelinan miesti ir nia kłausiti kaj anas reks, bo kej uzgirsi taj apku[r]si. Paskuj reikia nuviejti ir atrasi tinaj szakielas ir kabliuku. Katru biernu miłesi, su kabliuku privesi, a katru nie mełesi su szakiełam nubadysi.

Radis givati morčiaus mie[t]u perwerk jej par akis adatu su siułu ir paskuj szitu siułu pri savim nieszok. Radis sau milimu, pasimk siułu, pervierk apatinie ruban. Kadu tu rubu vilkies, tyj unt tau žiuries. Cza gali dariti biet kokej paroj.

Nie možna vakari bakanu donu riekti a reikie unt pietu, bo bus diena nie skolsi.

Kyj pirmo karto vieži klaiman grudus, tyj rejkia pasimti akmieni ir miesti kierten ir sakit: pełas ekit akmieni a nie grudus. Tyj grudayj bus czieli.

Niemožna rekies užrektos prie bakana per pusiu łaužti, bo arkliej nie isztunka.

Nie možna einant gurban valgit, bo piełas galvijus es.

Nie možna ejnant szulnin volgit, bo varliu ir visokiu szpetnibiu bus.

Kyj pavasari atrasi vanaga płuksnu, tyj parukik wiszczniku – vanagas niełas.

Nie možna dviejos arklo vadiełoti, bo arkli nuvoris no koju arba abžabals.

Nie možna su sietu kiaułam biert piecziu, bo miesa bus vieroła.

Nie možna szłat griczos su pusziniu – vanagas visztas łas.

Kyj gimsta ir moczia nei peržegnos ir pados kajriu kakiełu, tyj vajkas bus kajrarunkas.

Nie možna diko łapszio supot, bo vajkej bus niezgadni.

Kyj atvieža kunigu i padeda ligoniui Sv. Sakram[entu] ir iszeina, tyj toj pajama žvaki užgiesia, kyj dumaj jej seusztis tyj ligonis iszgis, a jejgu žemin ir unt duris tyj ligonis numirs.

Nie možna vien koja basu, a kitu apsievusiu vajszczoti, bo kas turia tieva, tyj tievas mirs, o kas turia mocziu tyj moczia mirs.

Kyj arklis žvingia tyj mirs liginis, a jejgo neižvilgia tyj neimirs.

Kyj lidi kunu, tyj kyj sustiks moteriszki, tyj mirs pirmuczausia moteriszke iš tu namu, a jejgu viru, tyj pirmuczausi mirs viras.

Kyj numierielis numirs ir kaj vel akis atsimirko, tyk ti kaskas wiek mirs.

Kyj kusnieli kito suvalgisi, tyk tu nutrojksi.

Kyj nusgasti, tyj reikia nusispiaut tris kartus, tyj nie sirgsi, a tas žmogus sergs katras nugusdino.

Kad didielis szaltis, tyj rejkie suskejtiti dvilika plikiu, tyj atpuls szaltis.

Kyj utieły suvalgisi, tyj nigdyj nie busi sotus.

LZnaujas